Site taşımadan korkmayın: domain ve içerik kaybı olmadan geçiş rehberi

Yıllardır en sık duyduğumuz cümlelerden biri şu: “Site şu an çalışıyor, dokunmayalım, bir şey olursa altından kalkamayız.” Bu cümle genelde yavaş açılan, güncellenemeyen, paneline kimsenin giremediği bir siteyle birlikte gelir. Yani işletme aslında memnun değildir; sadece taşımanın riskinden memnuniyetsizliğe katlanmayı tercih etmektedir.

Oysa site taşıma, doğru sırayla yapıldığında tahmin edilenden çok daha sakin bir iştir. Korkunun kaynağı genelde teknik zorluk değil, belirsizlik: “Domain elimizden gider mi?”, “Google'daki sıralamamız sıfırlanır mı?”, “Mailler kesilir mi?” Bu yazıda bu soruların hepsine tek tek, uygulanabilir cevaplar vereceğiz.

Önce şunu netleştirelim: “taşıma” tek bir iş değil

İnsanlar “siteyi taşıyacağız” dediğinde aslında birbirinden bağımsız üç dört işten söz ediyor olabilir. Bunları ayırmadan plan yapmak, korkunun büyük bölümünü üretiyor:

• Alan adının (domain) başka bir firmaya transferi: Domain'in kayıtlı olduğu şirketin değişmesi.
• Barındırmanın (hosting) taşınması: Dosyaların ve veritabanının başka bir sunucuya geçmesi.
• DNS yönlendirmesinin değişmesi: Alan adının hangi sunucuyu göstereceğinin ayarlanması.
• Sitenin yeniden yapılması: Tasarımın ve altyapının değişmesi, içeriklerin yeni sisteme aktarılması.

Çoğu projede bunların hepsi aynı anda yapılmaz, yapılmak zorunda da değildir. Mesela alan adını hiç transfer etmeden, sadece DNS ayarlarını değiştirerek siteyi yeni sunucuya alabilirsiniz. Müşterilerimizin bir kısmı domain'ini eski yerinde tutmayı tercih eder; bu tamamen geçerli bir seçimdir ve tek başına hiçbir şeyi bozmaz.

Hazırlık: taşımanın yüzde 70'i burada biter

İyi bir geçişte asıl iş, hiçbir şeyin değişmediği günlerde yapılır. Sahada en çok işe yarayan dört başlık şunlar:

1. URL envanteri çıkarın

Sitenizde kaç sayfa var, adresleri ne? Bu listeyi çıkarmadan taşıma yapmak, eşya sayısını bilmeden ev taşımaya benziyor. Sitemap dosyanız varsa oradan, yoksa bir tarayıcı aracıyla tüm adresleri dökün. Ayrıca Google Search Console'dan en çok tıklanan sayfalarınızı not alın. Taşıma sonrası “şu sayfa kayboldu” tartışmasını bitiren tek şey bu listedir.

2. Tam yedek alın, yedeği kendi elinizde tutun

Dosyalar ve veritabanı ayrı ayrı yedeklensin; yedek yalnızca eski sunucuda değil, sizin bilgisayarınızda veya bulut hesabınızda da dursun. Taşıma sırasında bir şeyin ters gitmesi felaket değildir; geri dönülecek bir nokta olmaması felakettir.

3. Erişimleri toparlayın

Domain panel bilgisi, hosting paneli, e-posta hesapları, Google Analytics ve Search Console erişimi, varsa ödeme altyapısı ve SSL kayıtları. Bu kalemlerden biri eksikse taşıma günü değil, bugün çözülmeli. Alan adı paneline erişememek, taşıma projelerinde gecikmenin bir numaralı sebebidir.

4. TTL sürelerini düşürün

DNS kayıtlarınızın TTL değeri (genelde 14400 veya 86400 saniye) geçişten 24-48 saat önce 300 saniyeye indirilirse, yeni sunucuya geçiş neredeyse anlık yayılır. Küçük bir ayar ama “bazı kullanıcılar hâlâ eski siteyi görüyor” sorununu büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Domain transferi gerçekte nasıl işliyor?

Alan adı transferi, çoğu insanın sandığı gibi “siteyi sökmek” değildir. Uluslararası uzantılarda (.com, .net, .org gibi) süreç standarttır:

1. Alan adının kilidi (registrar lock) açılır.
2. Mevcut firmadan transfer kodu (EPP / auth kodu) alınır.
3. Yeni firmada transfer başlatılır, kod girilir.
4. Alan adının yönetici e-posta adresine gelen onay bağlantısı tıklanır.
5. Transfer genelde 1-5 gün içinde tamamlanır ve alan adının süresine bir yıl eklenir.

Önemli bir ayrıntı: alan adı yeni kaydedilmişse veya son 60 gün içinde transfer edilmişse, ICANN kuralı gereği transfer edilemez. Bu durumda beklemek yerine sadece nameserver değişikliği yapmak çok daha mantıklıdır. Türkiye uzantılarında (.com.tr gibi) süreç biraz farklı işler ve belge/onay adımları devreye girebilir; o yüzden bu uzantılarda takvimi biraz daha geniş tutmak gerekir.

Transfer süresince site kapanmaz. Nameserver kayıtları değişmediği sürece ziyaretçiler hiçbir fark hissetmez. Yani “transfer sırasında sitemiz kaç gün kapalı kalacak?” sorusunun cevabı normal şartlarda sıfırdır.

İçerik kaybı nerede yaşanır?

Dürüst olalım: içerik gerçekten kaybolmaz, adresi kaybolur. Eski sitenizde /hizmetlerimiz/web-tasarim.html olan sayfa, yeni sistemde /hizmetler/web-tasarim oluyorsa; eski adres 404 verir. Google o sayfayı düşürür, dışarıdan verilen bağlantılar boşa düşer, kartvizitteki QR kod anlamsızlaşır.

Çözüm basit ve kesindir: 301 kalıcı yönlendirme. Eski adreslerin her biri, yeni karşılığına yönlendirilir. Burada dikkat edilecek üç nokta var:

• Tek tek eşleştirin. Tüm eski sayfaları ana sayfaya yönlendirmek en kolay ama en zararlı yöntemdir. Her sayfanın içerik olarak karşılığı neyse oraya gitmeli.
• Zincir kurmayın. Eski adres → ara adres → yeni adres şeklinde uzayan zincirler hem yavaşlatır hem değer kaybettirir.
• Yönlendirmeleri kalıcı tutun. “Bir yıl sonra kaldırırız” diye bir şey yok; bu yönlendirmeler sitede kalmalı.

Bunun yanında www / www'suz ve http / https tercihlerinizi tek bir biçimde sabitleyin. Taşıma sonrası aynı sayfanın dört farklı adresten açılması, arama motorları için gereksiz bir karmaşa yaratır.

En çok unutulan kalem: e-posta

Site taşımalarında yaşanan gerçek krizlerin çoğu web tarafında değil, e-posta tarafında çıkar. Çünkü alan adının MX kayıtları değişince gelen mailler bir anda yeni sunucuya düşer ve eski sunucudaki arşiv orada kalır.

Bunu önlemek için geçişten önce şu soruları netleştirin: Mail kutuları nerede duruyor, kaç hesap var, toplam ne kadar yer kaplıyor? Hesaplar hosting üzerinde mi yoksa ayrı bir servis mi kullanılıyor? Eğer mail ayrı bir serviste duruyorsa, DNS'i taşırken MX kayıtlarını aynen taşımanız yeterlidir; hiçbir şey değişmez. Hosting üzerindeyse, eski kutuları yeni sunucuya aktarıp 1-2 hafta eski sunucuyu açık bırakmak en güvenli yoldur.

Geçiş günü: doğru sıra

Taşımayı mesai bitiminde veya hafta sonu yapmak klasik bir tavsiyedir ama asıl mesele sıralamadır. Sahada işleyen akış şöyle:

1. Yeni site, yeni sunucuda geçici bir adreste tamamen kurulur ve test edilir.
2. Form gönderimleri, ödeme adımları, mobil görünüm, hız testleri bu aşamada yapılır.
3. 301 yönlendirme listesi hazırlanır ve yeni sunucuya yüklenir.
4. TTL düşürülmüş DNS kayıtları yeni sunucuya çevrilir.
5. SSL sertifikası yeni sunucuda kurulur ve doğrulanır.
6. Eski sunucu kapatılmaz, en az 2 hafta açık bırakılır.

Son madde önemli: geçiş sonrası eksik bir dosya, unutulan bir görsel klasörü ya da bakılmayan bir veritabanı tablosu çıkarsa, eski sunucu açıkken bunu çözmek 10 dakikalık iştir. Kapatılmışsa iş, yedekten geri dönmeye kadar uzar.

Geçişten sonraki 30 gün

Taşıma, siteyi açtığınız anda bitmez. İlk ay izlenecekler:

• Search Console'da tarama hataları ve 404 raporu. Yeni çıkan 404'ler, kaçırdığınız yönlendirmeleri gösterir.
• Yeni sitemap dosyasının gönderilmesi.
• Geliştirme sırasında konulan noindex etiketinin veya robots.txt engelinin kaldırıldığından emin olmak. Bu, taşımalarda en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatadır.
• Analytics ölçüm kodunun yeni sitede çalışıp çalışmadığı.
• Trafik ve sıralamalardaki dalgalanma. İlk iki hafta küçük oynamalar normaldir; üçüncü haftada toparlanmıyorsa yönlendirme haritasına geri dönülür.

Taşımanın asıl sebebi genelde taşıma değildir

Birçok işletme “hosting pahalılaştı” diye taşımaya karar veriyor ama asıl dert başka: siteyi kendi güncelleyemiyor, destek için günlerce bekliyor, yılın ortasında beklenmedik kalemlerle karşılaşıyor. Biz bu yüzden paketlerimizde barındırma, alan adı ve güncellemeleri dahil tutuyoruz; kapsam baştan netleşiyor, sonradan sürpriz bir fatura çıkmıyor. Teslimde de panel eğitimi veriyoruz ki bir metni değiştirmek için kimseyi beklemek zorunda kalmayın.

Yani yeni bir yere geçerken sadece “dosyalar nereye taşınacak” sorusunu değil, “bir yıl sonra bu siteyi kim, nasıl, hangi maliyetle yönetecek” sorusunu da sormak lazım.

Sık yapılan hatalar

• Yedek almadan başlamak.
• Eski URL listesini çıkarmadan yeni yapıya geçmek.
• Tüm eski sayfaları ana sayfaya yönlendirmek.
• E-posta kutularını son anda hatırlamak.
• Eski sunucuyu geçişin ertesi günü iptal etmek.
• Geliştirme ortamındaki arama motoru engelini kaldırmayı unutmak.
• SSL'i taşıdıktan sonra karma içerik (http üzerinden yüklenen görsel, script) uyarılarını kontrol etmemek.

Kısaca

Site taşıma, planı olan için rutin; planı olmayan için kriz üreten bir iştir. Envanterinizi çıkarın, yedeğinizi kendi elinizde tutun, yönlendirme haritanızı sayfa sayfa hazırlayın, e-postayı unutmayın ve eski sunucuyu erken kapatmayın. Bu beş maddeyi uyguladığınızda kayıp yaşama ihtimaliniz çok düşüktür.

Mevcut sitenizin nerede barındığını, domain'inizin hangi firmada kayıtlı olduğunu bilmiyorsanız bile sorun değil; bunlar dışarıdan bakarak tespit edilebilen şeyler. Bize yazın, mevcut durumu çıkaralım ve taşıma gerekiyor mu gerekmiyor mu net olarak söyleyelim. Gelen mesajlara aynı iş günü dönüyoruz. Yaptığımız işlere göz atmak isterseniz proje sayfamız da burada.