Logo, işletmenizin adının görsel karşılığıdır: tabelada, kartvizitte, araç giydirmede, ürün etiketinde, sosyal medya profilinde ve web sitesinde her gün yüzlerce kez görünür. Bu yüzden logo yaptırmak küçük bir iş değildir; yanlış yapıldığında yıllarca taşınır, doğru yapıldığında yıllarca çalışır. Manisa'da yeni açılan bir diş hekimi kliniğinden Akhisar'da ihracata hazırlanan bir zeytinyağı markasına kadar her işletme aynı soruyla karşılaşır: "İyi bir logo nasıl yaptırılır?" Aşağıdaki on nokta, tasarımcıyla görüşmeden önce ve görüşme sırasında dikkat etmeniz gerekenleri sırayla anlatıyor. Sonunda teslim dosyalarını ve marka kılavuzunu da ele alıyoruz; çünkü logo, dosyası doğru teslim edilmediğinde yarım kalır.
Logo yaptırırken dikkat edilecek 10 nokta
- Önce brief, sonra tasarım. Tasarımcıya "güzel bir logo olsun" demek, mimara "güzel bir ev olsun" demek gibidir. Ne yaptığınızı, kime sattığınızı, rakiplerinizin nasıl göründüğünü, hangi üç kelimeyle anılmak istediğinizi yazın. Manisa OSB'de bir otomotiv yan sanayi firması "güvenilir, hassas, kurumsal" derken, Kula'da bir butik otel "sıcak, yerel, sakin" diyebilir. İki brief, iki bambaşka logo üretir. Brief ne kadar netse, ilk taslak hedefe o kadar yakın düşer ve revizyon sayısı azalır.
- Küçükte okunabilirlik. Logonuz en çok küçük boyutta görünecek: telefon ekranında bir sosyal medya avatarı, tarayıcı sekmesinde bir simge, kaşede bir mühür. Ayrıntısı bol, ince çizgili, üç satır yazılı bir logo küçüldüğünde leke olur. Tasarımcıdan logoyu bir santimetre genişliğinde gösteren bir deneme isteyin; orada okunmuyorsa büyükte de sorun var demektir.
- Tek renkte çalışmalı. Her logo önce siyah-beyaz tasarlanmalı, renk sonra eklenmelidir. Çünkü logo bir gün kaşeye, iş kıyafetine nakışla, cam kapıya kumlamayla, metal plakaya lazer kesimle uygulanacaktır; bunların hiçbirinde gradyan ya da gölge yoktur. Tek renkli hâli güçlü olmayan logo, renk alındığında dağılır. Uşak'ta deri ürünleri üreten bir atölyenin logosunun ürüne sıcak baskıyla basılacağını düşünün: orada yalnızca form vardır, renk yoktur.
- Özgünlük ve tescil. Hazır ikon sitelerinden alınmış bir şekil, başka on işletmenin de logosu olabilir; üstelik lisansı ticari kullanıma izin vermeyebilir. Logonuzun sıfırdan çizilmiş olmasını isteyin. Benzer bir marka olup olmadığını sektörünüzde ve bölgenizde kontrol edin; tescil için bir marka vekiline danışmak, ilerleyen yıllarda yaşanacak bir isim değişikliğinden çok daha ucuzdur.
- Yazı tipi seçimi ve lisansı. Logodaki yazı, markanın sesidir: kalın ve köşeli bir yazı tipi sanayi firmasına, yumuşak ve geniş bir yazı tipi gıda markasına yakışır. Kullanılan yazı tipinin ticari lisansının olması şarttır; ücretsiz diye indirilen bir yazı tipi yalnızca kişisel kullanıma izin veriyor olabilir. Tasarımcıdan yazı tipinin adını ve lisans koşullarını yazılı olarak isteyin.
- Trende değil, işe göre. Her yıl bir logo akımı çıkar ve iki yıl sonra eskir. Manisa'daki her üçüncü firmanın logosunda aynı kalkan ya da aynı dalga varsa, sizinkinde olmaması daha iyidir. On yıl sonra da utanmadan kullanabileceğiniz, işinizin özünü anlatan bir işaret arayın; bu, sıkıcı olmak anlamına gelmez, kalıcı olmak anlamına gelir.
- Varyantları baştan isteyin. Tek bir logo dosyası yetmez. Yatay sürüm tabelaya, dikey sürüm sosyal medyaya, yalnız amblem küçük alanlara, koyu zemin sürümü siyah araç giydirmeye gerekir. Bu varyantların hepsinin aynı anda tasarlanması, sonradan "bunun dikey hâli yok muydu?" sorusunu ortadan kaldırır. Açık ve koyu zemin sürümlerinin ikisinin de tasarlandığından emin olun; web sitesinde koyu bir başlık alanı ya da siyah bir poşet her zaman gündeme gelir.
- Nerede kullanılacağını listeleyin. Logonun yaşayacağı yüzeyler tasarımı etkiler. Akhisar'daki zeytinyağı markasının logosu şişe etiketinde ve kasada görünecekse, dar dikey alanda çalışması gerekir. Turgutlu'daki nakliye firmasının logosu kamyon kasasında ve ışıklı tabelada görünecekse, uzaktan seçilen kalın formlar ister. Listeyi brief'e ekleyin; tasarımcı her yüzey için bir deneme yapsın.
- Revizyon süreci ve tek karar verici. İlk sunumda iki ya da üç farklı yön görmek yeterlidir; on taslak karar vermeyi zorlaştırır. Geri bildirimi "beğenmedim" yerine "bu çok ağır duruyor, daha hafif olmalı" gibi nedenleriyle verin. Logoyu aile grubuna atıp oylama yapmayın; markayı tanımayan on kişinin zevki, markayı tanıyan bir kişinin kararından daha doğru değildir. Revizyon sayısını ve süresini baştan konuşun.
- Teslim dosyalarını ve marka kılavuzunu şart koşun. Logonun size yalnızca bir PNG olarak gelmesi, tabelacıya gittiğinizde sorun çıkarır. Vektör kaynak dosyaları, renk kodları ve kısa bir kullanım kılavuzu olmadan teslim tamamlanmış sayılmaz. Bu konu o kadar önemli ki aşağıda ayrı başlıklarda ele alıyoruz.
Yeni logo mu, yenileme mi?
Yıllardır kullandığınız bir logonuz varsa ilk soru "sıfırdan mı, rötuş mu?" olmalıdır. Müşterilerinizin tanıdığı bir işaret, markanın en değerli varlığıdır; onu bir gecede değiştirmek tanınırlığı sıfırlar. Denizli'de otuz yıldır havlu üreten bir firmanın logosundaki el çizimi hissi korunup yalnızca oranlar, yazı tipi ve renkler güncellenebilir; böylece eski müşteri markayı tanımaya devam eder, yeni müşteri ise çağdaş bir görünümle karşılaşır. Buna karşılık, işletme alan değiştirdiyse, yeni bir ortaklık kurulduysa ya da mevcut logo yukarıdaki on noktanın çoğunda sınıfta kalıyorsa, sıfırdan başlamak daha doğrudur. Kararı tasarımcıyla birlikte, logonun kullanıldığı gerçek yüzeylere bakarak verin.
Teslim dosyaları: hangi format ne işe yarar?
Logo teslim edildiğinde elinizde bir klasör olmalı; içinde her ihtiyaca uygun bir dosya bulunmalı. Aşağıdaki tablo, tabelacıdan sosyal medya yöneticisine kadar kimin hangi dosyayı isteyeceğini gösterir.
| Dosya türü | Ne işe yarar | Kim ister |
|---|---|---|
| SVG, AI, EPS (vektör) | Sonsuz büyütülür, kalite kaybetmez; ana kaynak dosyasıdır | Tabelacı, matbaa, araç giydirme, web tasarımcı |
| PDF (vektör) | Baskıya ve paylaşıma uygun, her cihazda açılır | Matbaa, ambalaj üreticisi |
| PNG (şeffaf zemin) | Ekranda, sunumda ve sosyal medyada kullanım | Sosyal medya yöneticisi, ofis ekibi |
| JPG | Beyaz zeminli, küçük boyutlu genel kullanım | E-posta imzası, belge başlıkları |
| Renk kodları (CMYK, RGB, HEX, Pantone) | Baskıda ve ekranda rengin aynı çıkmasını sağlar | Matbaa, tekstil, web tasarımcı |
Tüm dosyalar yatay, dikey ve amblem varyantları ile renkli, siyah ve beyaz sürümler hâlinde gelmelidir. Vektör dosyalarında yazıların çizgiye dönüştürülmüş hâli de bulunmalı; böylece yazı tipi yüklü olmayan bir bilgisayarda logo bozulmaz. Dosyaların sizin adınıza kayıtlı bir bulut klasöründe durması, yıllar sonra "tasarımcıya ulaşamıyoruz" sorununu önler.
Marka kılavuzu ne içerir?
Marka kılavuzu, logonun kullanım kurallarını anlatan kısa bir belgedir. Küçük bir işletme için birkaç sayfa yeterlidir; amaç, logonun kimin eline geçerse geçsin aynı biçimde kullanılmasını sağlamaktır. İyi bir kılavuzda şunlar bulunur:
- Logonun birincil ve ikincil sürümleri, hangi durumda hangisinin kullanılacağı
- Güvenli alan: logonun etrafında boş bırakılması gereken mesafe
- Minimum boyut: logonun okunabilirliğini koruduğu en küçük ölçü
- Yanlış kullanım örnekleri: uzatma, döndürme, renk değiştirme, gölge ekleme
- Renk paleti ve her rengin baskı ve ekran kodları
- Yazı tipleri: başlıkta ve metinde kullanılacak aileler
- Örnek uygulamalar: kartvizit, antetli kâğıt, sosyal medya profili, tabela
Kılavuz, özellikle birden fazla tedarikçiyle çalışan işletmelerde fark yaratır. Matbaa, tabelacı, ambalaj üreticisi ve sosyal medya yöneticisi aynı belgeye bakınca, logonun her yerde aynı görünmesi kendiliğinden sağlanır. Kılavuz olmadan her tedarikçi kendi yorumunu yapar ve bir yıl sonra elinizde beş farklı mavi tonu olur. Kılavuzu bir kez hazırlatıp işletme içinde de paylaşın; yeni bir çalışan sunum hazırlarken logoyu nereden alacağını ve nasıl kullanacağını sormak zorunda kalmasın.
Tasarımcıya gitmeden önce: kısa hazırlık listesi
- İşletmenizi üç cümleyle anlatan bir paragraf ve sizi tanımlayan üç sıfat
- Hedef müşterinizin kim olduğu: yaş, sektör, satın alma biçimi
- Bölgenizde ve sektörünüzde beğendiğiniz ve beğenmediğiniz üç logo örneği
- Logonun kullanılacağı yüzeylerin listesi: tabela, araç, etiket, sosyal medya, iş kıyafeti
- Varsa mevcut logo dosyaları ve korumak istediğiniz unsurlar
- Tercih ettiğiniz ya da kaçındığınız renkler ve nedeni
- Son kararı verecek tek kişinin adı ve geri bildirim için ayıracağı süre
Bu liste elinizde olduğunda ilk görüşme bir saatte biter ve ilk sunum hedefe yakın gelir. Listesiz gelen işletmelerde ise ilk görüşme brief'i birlikte yazmakla geçer; bu da mümkündür, ama takvime bir hafta ekler.
Logo tek başına marka değildir
İyi bir logo gereklidir, ama yeterli değildir. Markayı oluşturan, logonun etrafındaki bütündür: renkler, yazı tipleri, fotoğraf dili, konuşma tonu ve bütün bunların kartvizitten web sitesine kadar tutarlı biçimde uygulanması. Bu yüzden logo çalışmasını grafik tasarım ve marka kimliği başlığı altında, kullanılacağı yüzeylerle birlikte ele alıyoruz. Logo bittiğinde web sitesi de aynı dili konuşmalı; ikisinin ayrı ayrı, birbirinden habersiz yapılması en sık gördüğümüz israftır. Logo ve site birlikte planlandığında sürenin nasıl kısaldığını kurumsal web sitesi kaç günde hazırlanır yazısında anlattık.
MAT Kreatif'te logo süreci de diğer işlerimiz gibi ilerler: ücretsiz keşif görüşmesi, kapsam netleşince 24 saat içinde sabit fiyatlı teklif, tek muhatap, yönleri canlı önizleme bağlantısından görme ve eksiksiz dosya teslimi. Yaklaşımımızı örnek projeler üzerinden görmek için projeler sayfasına bakabilir, kendi markanız için teklif formunu doldurabilirsiniz. Brief'inizi yazmaya nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız bizi arayın; ilk görüşmede birlikte yazarız.